Dil Çalışmalarım

Ana Sayfa >>

Kişisel Bilgiler >>
    Özgeçmiş
    Bilimsel Yayınlar
    Atıflar
    Tasarılar (Projeler)
    Bilimsel Sunuştaylar
    Yönetilen Tezler
    Dersler
    Görevler
    Diğer Yayınlar
    Dil Çalışmalarım
    İletişim

Fizik/Fizik Eğitimi >>
    Fizik Deneyleri
    Kavram Yanılgıları
    Bilimciler
    Nobel Fizik Ödülleri
    Öğeler Çizelgesi
    Biliyor Muydunuz?

Duyurular >>

Diğer >>
    Bilgisayar
    Bilgi Yarışması
    Sormacalar
    Yararlı Bilgiler
    Güncel Bilgiler



Dil Yazılarım

TÜRKÇE KARŞILAMA VE UĞURLAMA SÖZLERİ - 04.05.2014
Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

"Merhaba" Arapçadır. "Selam" deseniz yine öyle... O yüzden sıkça "Türkçe karşılama (selamlaşma) veya uğurlama (vedalaşma) sözleri yok mu?" diye soruluyor. Olmaz olur mu? Türkler İslam'dan önce de karşılaştıklarında birbirlerine iyi dileklerini sunardı. Bunu başka bir ulustan öğrenmedik. Ancak kimi kendini bilmezler, özellikle İslam'dan önce "Türkler barbardı" savını öne sürebilmek için böyle savları söylüyorlar.

Eski kaynaklarda bu amaçla kullanılan sözcükler vardır. Bunların en yaygını "esen" sözcüğü idi. "Esen" sözcüğü Arapçadaki "salim" ("selam" ile kökteş) sözcüğü ile eş anlamlıdır. Tin ve gövde olarak sağlıklı ve iyi olmayı anlatır. "Esen olmak" ise, "iyi olmak, salim olmak" demektir. Türkler, esenlemek ve esenleşmek sözlerini selamlamak ve selamlaşmak anlamında kullanırdı. Esenlik de Arapçadaki selamet ("selam" ile kökteş) anlamına gelirdi. O dönemde deyimlere bile geçmiştir. Eski kaynaklarda geçen bu tür kimi sözler şöyledir:

  • alkış ber- (İlk Türkçe Kuran Çevirisi): alkış dua ve övme demektir. Bu da "(Tanrı) övgü versin" anlamına gelir.
  • esen bol- (Irk Bitig, Divanü Lügatit Türk): salim olmak.
  • esenle- (Divanü Lügatit Türk, İbnül Mühenna Lügati): selamlamak
  • esenleş- (Kutadgu Bilig): selamlaşmak
  • esenlik (İlk Türkçe Kuran Çevirisi): selamet
  • şi (Divanü Lügatit Türk): "kötülükten uzak olun" demektir. Çin hakanlarını selamlarken kullanılmıştır.
  • geñlik bolsın (Mukaddimetül Edeb): "genişlik, rahatlık, huzur olsun" anlamında.

    Eski kaynaklardan "esen" sözüne kullanımına örnekler:

    ol maña esenlédi: o beni selamladı. (Divanı Lugatit Türk)
    esende ewek yoq: Esenlikte (selamette) acele olmaz. (Divanı Lugatit Türk)
    esen mü sen?: iyi misin? (Divanı Lugatit Türk)
    esen tükel bol-: sağ salim olmak (Irk Bitig)

    Burada sözü geçen Irk Bitig, 9. yy.'da, Divanı Lugatit Türk, 11. yy'da (1072 dolayında), Kutatgu Bilig, 11. yy'da (1069 dolayında), İlk Türkçe Kuran Çevirisi, 12. yy.'da, İbnül Mühenna Lügati, 14. yy.'da, Mukaddimetül Edeb ise 12. yy.'da yazılmıştır.

    Bugün yaygın biçimde kullanılan kimi Türkçe karşılama ve uğurlama sözlerine de bir göz atalım...

  • iyi günler
  • günaydın (veya "gününüz aydın olsun")
  • iyi geceler
  • uğur(lar) ola
  • güle güle
  • esen kalın
  • görüşmek üzere (görüşürüz)
  • sağlıcakla kalın
    ... vb.

    Bunların dışında, iyi dilekleri sunma amaçlı birçok Türkçe söz söylenebilir. Bunda bir engel yoktur. Türkçe, geniş bir birikime iyedir.





    Diğer Yazılar

  •  
    Özlü Söz:
    Sınama, deneme yolunda bilgi, tam inançtan aşağıdır, zindansa yukarı. - (Mevlana Celaleddin Rumi)
    Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
    Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin ordusu istilalar yapmak veya saltanatlar yıkmak veya saltanatlar kurmak içinşunun bunun elinde ihtiras âleti olmaktan uzaktır.


    © Özlük Hakkı/Copyright 2003 Hasan Şahin KIZILCIK
    Öneri: 1024x768 ve üstü