Dil Çalışmalarım

Ana Sayfa >>

Kişisel Bilgiler >>
    Özgeçmiş
    Bilimsel Yayınlar
    Atıflar
    Tasarılar (Projeler)
    Bilimsel Sunuştaylar
    Yönetilen Tezler
    Dersler
    Görevler
    Diğer Yayınlar
    Dil Çalışmalarım
    İletişim

Fizik/Fizik Eğitimi >>
    Fizik Deneyleri
    Kavram Yanılgıları
    Bilimciler
    Nobel Fizik Ödülleri
    Öğeler Çizelgesi
    Biliyor Muydunuz?

Duyurular >>

Diğer >>
    Bilgisayar
    Bilgi Yarışması
    Sormacalar
    Yararlı Bilgiler
    Güncel Bilgiler



Dil Yazılarım

EDİLGEN YAPARKEN YAPILAN YANLIŞ - 14.12.2016
Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

Türkçe konuşurken veya yazarken sıklıkla yaptığımız bir çatı yanlışını dile getirmekte yarar var. Bu yanlış, söylene söylene yadırganmaz oldu. Ancak duyarlı kulaklar ve gözler için oldukça kötü bir duygu vermeyi sürdürüyor. Nedir bu yanlış? Edilgenlik eklerinin kimileyin iki kez kullanılması. Bilindiği gibi, edilgenlik eki ya -n ekidir ya da -(ı)l ekidir. Bu iki ekten biri kullanılır. Ancak ikisi birden kullanılmaz. Bu iki ekin birden kullanılması yanlıştır. Örneklerle daha iyi anlaşılacaktır.

Birinci örnek:

* O, bana "İyi günler." dedi. ETKEN
* Bana "İyi günler." dendi. DOĞRU EDİLGEN
* Bana "İyi günler." denildi. YANLIŞ EDİLGEN

İkinci örnek:

* Bu yemeği çok yiyoruz. ETKEN
* Bu yemek çok yeniyor. DOĞRU EDİLGEN
* Bu yemek çok yeniliyor. YANLIŞ EDİLGEN

Üçüncü örnek:

* Görevliler genel ağımı bağlayamıyor. ETKEN
* Genel ağım bağlanamıyor. DOĞRU EDİLGEN
* Genel ağım bağlanılamıyor. YANLIŞ EDİLGEN

de- eylemi etkendir. den- eylemi ise onun edilgen biçimidir. Ancak denil- diye iki kez edilgen yapılmış bir eylem türedi. Bunun yanlış olduğu ortadadır. Benzer biçimde ye- eyleminin de edilgen biçimi yen- eylemidir. Oysa yenil- diye edilgenlik ekinin iki kez getirilmesiyle edilgen yapılmaya çalışılması yanlıştır. Genellikle ünlüyle biten eylemlerde, eylem -n eki ile edilgen yapılabildiği durumlarda, bu edilgenliği sezemeyen kişiler, bir de -(ı)l ekini getirerek edilgen yapmaya uğraşmakta.

Burada dönüşlü olan eylemler bu konunun dışında tutulmalıdır. Örneğin; yıka- > yıkan-, sev- > sevin-, gör- > görün-, soy- > soyun- gibi dönüşlülük eki olan -n veya -(ı)l ekini alan eylemlerle karıştırmamak gerekir. Dönüşlü eylemlerin, edilgen eyemlerden farklı olarak gerçek öznesi vardır.





Diğer Yazılar

 
Özlü Söz:
Hangi tohum yere ekildi de bitmedi, ne diye insan tohumunda böyle bir şüpheye düşüyorsun? - (Mevlana Celaleddin Rumi)
Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
Birtoplumda kıymet ve kuvvet, onu oluşturan kişilerin kendilerini birkıymet ve kuvvet olarak kabul etmelerindendir. Ancak, bu gibikişilerden meydana gelmiş sosyal toplumlar tam bir bütün olarak kıymetve kudret görünümü arz edebilir. (1937)


© Özlük Hakkı/Copyright 2003 Hasan Şahin KIZILCIK
Öneri: 1024x768 ve üstü