Dil Çalışmalarım

Ana Sayfa >>

Kişisel Bilgiler >>
    Özgeçmiş
    Bilimsel Yayınlar
    Atıflar
    Tasarılar (Projeler)
    Bilimsel Sunuştaylar
    Yönetilen Tezler
    Dersler
    Görevler
    Diğer Yayınlar
    Dil Çalışmalarım
    İletişim

Fizik/Fizik Eğitimi >>
    Fizik Deneyleri
    Kavram Yanılgıları
    Bilimciler
    Nobel Fizik Ödülleri
    Öğeler Çizelgesi
    Biliyor Muydunuz?

Duyurular >>

Diğer >>
    Bilgisayar
    Bilgi Yarışması
    Sormacalar
    Yararlı Bilgiler
    Güncel Bilgiler



Dil Yazılarım

"YUNAN" MI, "YUNANLI" MI? - 03.09.2018
Dr. Hasan Şahin KIZILCIK

Ulus adı olarak kimilerinin Yunan, kimilerinin Yunanlı dediğini duyarız. Hangisi doğrudur? Bu konuyu inceleyelim...

Yunan sözcüğü, Farsçadan dilimize geçmiş bir söz. Farsçadaki yon (uzun o ile) sözünün çoğulu. Yon sözü ise, Eski Yunancadaki ion sözünün Farsçadaki okunuşu. Burada ion sözünün Eski Yunancadaki anlamına bakarsak, "gezen, yürüyen, yörük" anlamı olduğu görülür. Bu da ion sözünün kişiler için kullanılan bir sıfat olduğu anlamına gelir. Yon sözünün Farsçada çoğul yapılması bu ion sözünün yer adı olmadığını kişilere verilen bir ad olduğunu gösterir. Nitekim Türk sözü, çoğul olup Türkler denebilirken, yer adı olan Türkiye sözüne çoğul eki gelmez. Gelirse anlamsız olur. Şimdi, ion sözünün çoğulu ve Farsçası olan Yunan sözü, bu durumda "Türkler" örneğinde olduğu gibi, ionlar (gezenler, yürüyenler, yörükler) demek oluyor.

Bu kişilerin yaşadığı ülkeye Eski Yunancada "ionia" denirdi. Farsçada ise ülke adı yaparken –istan geliyor ve Yunanistan deniyor. Elbette Yonistan da olabilirdi. Ancak Farslar “yörükler ülkesi” demek istemiş olacak ki, Yunanistan demişler. Diğer yandan, ulus adlarına -lı eki getirmek anlamsız olur. Türklü, Almanlı vb. denemeyeceği gibi, Yunanlı da denemez.

Yunan ulusundan olmayıp da Yunanistan’da doğan veya yalnızca yurttaşı olana "Yunanistanlı" diyoruz, Yunanlı değil. Bu anlamda da Yunanlı denemez. Bu durumda ionian sözü de Yunanistanlı anlamında ionia yurttaşlarına verilen bir ad olabilir. Yunan sözü, kişilere verilen bir sıfattan yola çıkılarak bir ulus adı olmuştur. Yunanlar ise ülkelerine Hellas der.

Burada bir şeyi de belirtmek gerek. Fizikte iyon sözü vardır ve Yunancadaki ion'dan gelir. Anlamı ise "gezen" demektir. Fizikte, hareket edebilen yüklü atomik veya moleküler yapılara iyon diyoruz. Bu sözün kökeni de yine aynı yerden geliyor: Yörük...

Ek bilgiler:
ion sözü için: Greek ion, neuter present participle of ienai "go," from PIE root *ei- "to go."

yunan sözü için: a.a. ~ EFa yonan [çoğ.] a.a. < EFa yon +an ~ EYun Ion ??? < EYun ion ??? giden, göçen, yörük

Bir ekleme daha yapmak gerekirse; Hindistan gibi, Farsça –istan gelen bir ülke var. Buradaki Hint sözü ulus adı değildir, yer adıdır. İndus nehrinin okunuşudur. “İndus nehrinin olduğu ülke” anlamına gelir. Yer adlarına –li eki gelebildiği için, ulusun adı da ancak Hintli veya Hindistanlı olabilir. Hintçe de ulus adı ile değil, yer adı ile yapılmış bir dil adı olmuş oluyor bu durumda. Kore – Koreli, Amerika – Amerikalı, vb. gibi diğer örneklerde de yer adına gelen bir –lı eki söz konusudur.





Diğer Yazılar

 
Özlü Söz:
Eğitim, öğretmenlerin çocuklara sözcüklerle anlattıklarıyla değil, çocukların fiziksel ve sosyal çevrede geçirdikleri yaşantılarla gerçekleşir. - (Maria Montessori)
Mustafa Kemal ATATÜRK diyor ki:
Dış ticarette takipettiğimiz ana prensip, ticari dengemizin aktif karakterini korumaktır. Çünkü, Türkiye ödemeler dengesinin en önemli esasını bu oluşturur...


© Özlük Hakkı/Copyright 2003 Hasan Şahin KIZILCIK
Öneri: 1024x768 ve üstü